Google testuje procesory TPU w przestrzeni kosmicznej: Projekt Suncatcher
Firma Google oficjalnie przeszła od modeli teoretycznych do bezpośrednich testów na orbicie w ramach inicjatywy badawczej Project Suncatcher (Projekt Suncatcher). 1 października 2026 roku, na pokładzie rakiety Falcon 9 w ramach misji SpaceX Transporter-18, w przestrzeń kosmiczną trafia prototypowy satelita wyposażony w procesory TPU (Tensor Processing Units). Celem przedsięwzięcia, realizowanego we współpracy z operatorem satelitarnym Planet (Planet Labs PBC), jest praktyczne sprawdzenie, jak wyspecjalizowane akceleratory obliczeniowe sztucznej inteligencji radzą sobie ze skrajnymi przeciążeniami podczas startu, promieniowaniem jonizującym na niskiej orbicie okołoziemskiej (LEO) oraz odprowadzaniem ciepła w warunkach próżni.
Geneza Projektu Suncatcher i koncepcja kosmicznego klastra AI
Rosnące zapotrzebowanie modeli sztucznej inteligencji na moc obliczeniową doprowadziło naziemne centra danych do granic wydolności infrastrukturalnej. Inżynierowie mierzą się dziś z deficytem dostępnej mocy w sieciach przesyłowych, ograniczeniami chłodzenia wodnego oraz zaostrzającymi się wymogami środowiskowymi. Odpowiedzią Google na te wyzwania stał się projekt badawczy Project Suncatcher, którego założenia po raz pierwszy szczegółowo przedstawiono w listopadzie 2025 roku w publikacji naukowej na platformie arXiv (nr 2511.19468) pt. „Towards a future space-based, highly scalable AI infrastructure system design”.
Koncepcja zakłada umieszczenie klastrów akceleratorów AI poza ziemską atmosferą. Na niskiej orbicie okołoziemskiej panele fotowoltaiczne mogą generować nawet do ośmiu razy więcej energii niż identyczne instalacje na powierzchni Ziemi. Wynika to z całkowitego braku tłumienia promieniowania słonecznego przez atmosferę, braku zjawisk pogodowych oraz możliwości utrzymania niemal nieprzerwanego nasłonecznienia na odpowiednio dobranych orbitach heliosynchronicznych. Dodatkowo analizy ekonomiczne zespołu badawczego Google wskazują, że wraz z rozwojem ciężkich systemów nośnych wielokrotnego użytku — takich jak SpaceX Starship — koszt wyniesienia kilograma ładunku na orbitę może w połowie lat 2030. spaść poniżej 200 USD. Przy takich stawkach kosmiczne centra obliczeniowe przestają być wyłącznie eksperymentem naukowym, a stają się ekonomicznie uzasadnioną alternatywą dla naziemnych serwerowni.
Architektura satelity MVP: radzenie sobie z przeciążeniami, radiacją i próżnią
Obecna misja nie jest jeszcze komercyjnym centrum danych, lecz rygorystycznym testem inżynieryjnym przetrwania sprzętu (survivability test). Satelita demonstracyjny, określany w dokumentacji technicznej jako MVP (Minimum Viable Product), ma gabaryty zbliżone do domowej lodówki. Został skonstruowany na platformie dostarczonej przez Planet Labs PBC, która odpowiada również za bieżącą kontrolę telemetryczną misji planowanej na około rok.
W hermetycznym module obliczeniowym satelity MVP zainstalowano cztery układy TPU szóstej generacji — Google Trillium. Cały satelita dysponuje zasilaniem z paneli słonecznych o mocy około 1 kW. Zanim sprzęt trafił na platformę startową, przeszedł serię testów kwalifikacyjnych na Ziemi. W ośrodku UC Davis Crocker Nuclear Laboratory procesory Trillium poddano bombardowaniu wiązką protonów, dowodząc, że ich struktura krzemowa wytrzymuje dawki promieniowania jonizującego przekraczające te, na jakie układ byłby narażony podczas pięcioletniej misji na orbicie.
Najpoważniejszym wyzwaniem inżynieryjnym na orbicie pozostaje gospodarka cieplna. W próżni nie występuje zjawisko konwekcji — ciepła z procesorów nie da się odebrać za pomocą tradycyjnych wentylatorów tłoczących powietrze. Satelita MVP wykorzystuje więc zamknięty system rurek cieplnych (heat pipes) połączonych ze specjalnymi radiatorami, które wypromieniowują energię cieplną w przestrzeń kosmiczną w postaci promieniowania podczerwonego. Z powodu ograniczonej przepustowości cieplnej radiatorów procesory Trillium będą pracować w ściśle określonych interwałach: zaplanowano około 15-minutowe sesje intensywnych obliczeń (m.in. przetwarzanie zadań inferencyjnych modelu Gemini), po których następować będą fazy bezczynności dedykowane schłodzeniu podzespołów.
Optyczne łącza laserowe i plany na 2027 rok
Test pojedynczego satelity MVP stanowi zaledwie pierwszy etap programu badawczego Google. Zdolność pojedynczej platformy do przetrwania startu i funkcjonowania w próżni nie wystarcza do zbudowania wydajnej architektury AI. Nowoczesne obciążenia głębokiego uczenia wymagają łączenia setek lub tysięcy akceleratorów w spójną sieć o bardzo niskich opóźnieniach i przepustowości rzędu wielu terabitów na sekundę.
Aby rozwiązać ten problem w przestrzeni kosmicznej, Google rozwija technologię optycznej łączności w wolnej przestrzeni (FSO — Free-Space Optical communication). W 2027 roku firma planuje wysłanie na orbitę misji złożonej z dwóch współpracujących satelitów. Ich zadaniem będzie nawiązanie i utrzymanie stabilnych, międzywęzłowych łączy laserowych, umożliwiających bezpośrednią wymianę danych telemetrycznych i tensorów obliczeniowych pomiędzy poruszającymi się w szyku obiektami.
Projekt Suncatcher pokazuje nowy kierunek rozwoju infrastruktury chmurowej. Choć do budowy pełnowymiarowych orbitalnych farm obliczeniowych pozostaje jeszcze długa droga inżynieryjna, test procesorów TPU Trillium w ramach misji Transporter-18 stanowi namacalny dowód, że przestrzeń kosmiczna staje się realnym poligonem badawczym dla sprzętu sztucznej inteligencji.
