Sam Altman przed Radą Bezpieczeństwa ONZ: OpenAI apeluje o globalne standardy i kontrolę nad sztuczną inteligencją
Sam Altman, dyrektor generalny OpenAI, wystąpił 23 września 2026 roku na posiedzeniu Rady Bezpieczeństwa ONZ w Nowym Jorku, przedstawiając stanowisko swojej firmy w sprawie przyszłości najbardziej zaawansowanych systemów sztucznej inteligencji. Spotkanie zwołane z inicjatywy Francji, sprawującej przewodnictwo w Radzie, zgromadziło czołowych badaczy oraz liderów branży technologicznej podczas 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Przemawiając przed dyplomatami, szef OpenAI podkreślił, że rozwój modeli frontier AI znalazł się w punkcie zwrotnym, a tempo postępów wymaga natychmiastowego wypracowania wielostronnych mechanizmów kontroli i weryfikacji systemów autonomicznych.
Nowy Renesans czy powtórka z rewolucji przemysłowej
W swoim wystąpieniu Sam Altman nakreślił fundamentalną alternatywę, przed którą staje globalna społeczność. W jego ocenie technologia może doprowadzić do współczesnego odpowiednika Renesansu — epoki gwałtownego rozkwitu ludzkiej kreatywności, odkryć naukowych i wzmocnienia podmiotowości jednostek — albo przybrać formę nowej Rewolucji Przemysłowej, niosącej głębokie wstrząsy społeczne, niestabilność oraz instytucjonalny chaos.
Altman zwrócił uwagę na to, że tempo rozwoju technologicznego w ostatnich miesiącach uległo skompresowaniu. Szczególnym powodem do niepokoju staje się perspektywa wdrożenia systemów zdolnych do rekurencyjnego samodoskonalenia (recursive self-improvement). Gdy proces projektowania i ulepszania kolejnych generacji modeli zostanie zautomatyzowany, tempo zmian technologicznych może definitywnie wyprzedzić zdolności adaptacyjne tradycyjnych instytucji państwowych.
Dwa wektory ryzyka: utrata kontroli i monopolizacja władzy
Odnosząc się bezpośrednio do słów prof. Yoshuy Bengio, który otwierał posiedzenie, szef OpenAI wskazał na dwa podstawowe niebezpieczeństwa, których ludzkość musi bezwzględnie uniknąć:
- Utrata kontroli nad przyszłością na rzecz sztucznej inteligencji — sytuacja, w której autonomiczne systemy zaczną podejmować decyzje w tempie i skali uniemożliwiającej człowiekowi zrozumienie procesów decyzyjnych oraz skuteczną interwencję.
- Skrajna koncentracja potęgi technologicznej — skupienie kontroli nad najpotężniejszymi modelami w rękach pojedynczego podmiotu, korporacji lub państwa, które mogłyby wykorzystać swoją przewagę do narzucenia własnego światopoglądu reszcie świata.
Altman sformułował przy tym bezkompromisowe stanowisko dotyczące bezpieczeństwa: żaden poziom ryzyka katastroficznego — niezależnie od tego, czy analitycy szacują go na 10%, 1%, 12% czy 0,1% — nie jest akceptowalny. Podkreślił, że laboratoria technologiczne nie mogą trenować architektur, co do których nie ma pewności, że pozostaną pod pełną ludzką kontrolą. Zadeklarował również, że OpenAI jednostronnie spowalniało w przeszłości prace badawcze ze względów bezpieczeństwa i nie zawaha się powtórzyć takiego kroku w przyszłości, odrzucając logikę niepohamowanego wyścigu rynkowego.
Skok możliwości: od arytmetyki do równań Naviera-Stokesa
Aby zilustrować dynamikę zmian, Sam Altman przywołał postępy, jakie modele OpenAI osiągnęły w obszarze matematyki w ciągu zaledwie czterech lat. Jeszcze trzy lata temu systemy radziły sobie na poziomie szkoły podstawowej (grade-school math). Dwa lata temu osiągnęły poziom trudniejszych konkursów dla uczniów szkół średnich, a w zeszłym roku zdobyły ekwiwalent złotego medalu na prestiżowej międzynarodowej olimpiadzie matematycznej.
Kulminacją tej trajektorii stało się ogłoszone podczas przemówienia osiągnięcie z lata 2026 roku: jeden z modeli OpenAI rozwiązał jedno z zagadnień zaliczanych do Problemów Milenijnych (Millennium Prize Problems) — równania Naviera-Stokesa (Navier-Stokes equations). Matematyczny opis ruchu płynów i gazów ma bezpośrednie zastosowanie w aerodynamice samolotów, precyzyjnym modelowaniu pogody oraz badaniach nad przepływem krwi w układzie krwionośnym. Altman zaznaczył, że celem takich badań nie jest abstrakcyjna matematyka, lecz dostarczenie narzędzi lekarzom, naukowcom i inżynierom.
Cztery filary globalnego nadzoru nad frontier AI
W kluczowej części przemówienia szef OpenAI zaznaczył, że decyzje o kierunku rozwoju sztucznej inteligencji nie mogą być podejmowane wyłącznie w laboratoriach w San Francisco. Wymagają one demokratycznej legitymacji i zaangażowania rządów odpowiedzialnych przed swoimi obywatelami. W tym kontekście przedstawił cztery konkretne postulaty dotyczące międzynarodowego zarządzania technologią:
- Międzynarodowe i krajowe standardy frontier AI: wypracowanie wspólnych kryteriów mierzenia zdolności modeli, ewaluacji zagrożeń oraz weryfikacji, czy zabezpieczenia gwarantują zachowanie sensownego ludzkiego nadzoru.
- Wspólna metodyka audytu: stworzenie ram porównywania dowodów badawczych i weryfikacji zgodności systemów z normami bezpieczeństwa.
- Protokoły raportowania incydentów: szybka klasyfikacja i zgłaszanie awarii oraz anomalii, co pozwoli światu wyciągać wnioski przed wystąpieniem katastrofy.
- Bezpieczne kanały wymiany danych: stworzenie platform bezpośredniej komunikacji między rządami, operatorami infrastruktury krytycznej i ekspertami technicznymi w celu monitorowania podatności i zagrożeń cybernetycznych.
Postulaty te powinny według Altmana uwzględniać różnorodność ekosystemu — wspierać zarówno deweloperów modeli otwartych (open source), jak i zamkniętych, a także chronić nowych graczy przed dominacją zasiedziałych korporacji. Propozycje przedstawione na forum ONZ wpisują się w szersze działania branży, w ramach których wdrażane są standardy AI od OpenAI mające regulować bezpieczeństwo zaawansowanych architektur.
Jednocześnie kwestia tego, kto powinien sprawować kontrolę nad wyznaczaniem zasad, pozostaje przedmiotem gorącego sporu rynkowego. Kwestia pluralizmu regulacyjnego i unikania monopolu największych korporacji z Doliny Krzemowej leży w centrum debaty, co wyraźnie akcentuje stanowisko Cohere wobec AI domagające się równego traktowania różnych podmiotów i niezależności ekosystemu.
Geopolityczne pęknięcia na forum ONZ
Debata w Radzie Bezpieczeństwa obnażyła wyraźne różnice w podejściu globalnych mocarstw do regulacji technologii. Podczas gdy prof. Yoshua Bengio apelował o wprowadzenie rygorystycznego systemu licencji dla zaawansowanych modeli — na wzór procedur stosowanych w energetyce jądrowej czy lotnictwie cywilnym — reprezentant Stanów Zjednoczonych Michael Kratsios odrzucił koncepcję tworzenia nowych, międzynarodowych struktur biurokratycznych. Przedstawiciel Waszyngtonu argumentował, że priorytetem USA pozostaje zachowanie dynamiki innowacji oraz odpowiedzialne rozwijanie systemów superinteligencji bez nakładania hamulców administracyjnych.
Wystąpienie Sama Altmana pokazało próbę zdefiniowania pragmatycznego środka pomiędzy technologicznym fatalizmem a bezkrytycznym optymizmem. O ile jednak czołowe laboratoria deklarują gotowość do poddania się weryfikacji i dzielenia wiedzą o ryzykach, o tyle osiągnięcie wiążącego konsensusu między konkurującymi mocarstwami pozostaje najtrudniejszym wyzwaniem nadchodzących lat.
